SWOT analyse

De SWOT analyse is een aangenaam analyse-instrument. Het kent een redelijk vrije invulling en kan daardoor voor verschillende doeleinden worden ingezet. De letters SWOT staan voor Strenghts, Weaknesses, Opportunities en Threats. Daarin zit een tweedeling. Sterke en zwakke kanten enerzijds en kansen en bedreigingen anderzijds. De sterke en zwakke kanten zijn een interne aangelegenheid. Ze kunnen onderzocht worden zonder naar buiten te kijken. Waar is de school goed in, op welke punten zijn verbeteringen mogelijk of noodzakelijk? Als het gaat om kansen en bedreigingen, dan gaat het per definitie om de omgeving. Allerlei vormen van kansen en bedreigingen zijn denkbaar; de oplevering van woningen in de naastgelegen nieuwbouwwijk, de komst van een concurrent, de verminderde belangstelling voor technisch onderwijs, de komst van de computer in het onderwijs. En van dat laatste kan zelfs gevraagd worden of dat wordt gezien als een bedreiging of als een kans.

Aanbevolen boeken
Werken met de SWOT
Strategisch management voor non profitorganisaties

AANBIEDINGEN MANAGEMENTBOEK

De confrontatie

Sterke en zwakke kanten enerzijds en kansen en bedreigingen anderzijds moeten eerst op een rijtje gezet worden. Daarbij kan het gaan om een bepaald gebied, bijvoorbeeld personeelsbeleid, onderwijsvernieuwing of de aantrekkelijkheid van de school. De invulling kan ook heel breed zijn en krijgt dan de vorm van een stratgische analyse.
Het is altijd zinvol de analyse met een groep uit te voeren. Noodzakelijk is dat niet, zeker niet als het om een eerste verkenning gaat, maar meer mensen komen op meer inzichten en bovendien is het goed om erachter te komen of de ideeen wel gelijk zijn. Zo vindt de een wellicht de korte lessen een sterk punt, omdat dit aansluit bij de concentratieboog van de leerling en ziet de ander het als een zwak punt, omdat de didactische differentiatie in korte lessen onvoldoende uit de verf kan komen.

Nadat de sterke en zwakke kanten en de kansen en bedreigingen zijn beschreven kan een confrontatie tot stand worden gebracht. Meestal gebeurt dit in de vorm van een tabel:

	Sterkten	Zwakten
Kansen	S/O strategie (uitbuiten)	W/O strategie (zwakten verbeteren, ombuigen)
Bedreidgingen	S/T strategie (benadrukken sterkten, concurrentie nauwlettend volgen)	W/T strategie ('turn-around', confrontatie aangaan)

Meestal is het vaststellen van sterke en zwakke kanten en kansen en bedreigingen al een bron van inspiratie om een weg uit te stippelen voor de toekomst. Toch zal een confrontatie mogelijk nog meer opleveren. De vragen die daarbij aan de orde komen zijn: Is een groeistrategie op basis van kansen en sterkten een redelijke optie? Zijn er bedreigingen te verwachten, waar ook nog eens de zwakke plekken van de organisatie liggen? De keuze voor de toekomst en het leggen van de accenten voor de strategie is een beslissing die niet op basis van de matrix genomen kan worden, maar altijd moet worden afgewogen binnen de context van de organisatie en de omgeving.

Toch zijn er ook wetenschappers die een richting willen meegeven. Waalewijn geeft bijvoorbeeld aan dat de matrix kan helpen om de afstemming tussen ontwikkelingen in de omgeving en de eigen kwaliteiten tegen elkaar af te wegen. In zijn opinie is het verstandig om sterke kanten en kansen die met elkaar in verband gebracht worden in de matrix uit te buiten. Liggen er kansen die in de confrontatiematrix op zwakke kanten stuiten, dan is het verbeteren van de zwakten en een ombuiging noodzakelijk. Zijn er bedreigingen op het gebied van de sterke kanten, dan vooral de sterke kanten benadrukken en vasthouden, onder het in de gaten houden van de concurrentie. Tenslotte is de combinatie van zwakke kanten en bedreigingen, die zelfs voor een optimist niet aanlokkelijk overkomt ook volgens Waalewijn een situatie die een 'trurn-around' behoeft. De confrontatie zal zowel binnen de organisatie als met de omgeving aangegaan moeten worden.

[Bron: Inleiding in de strategie; gids voor het opstellen van een strategisch plan, Aad Vijverberg, Open Universiteit / Longman, 1998]

Voorbeeld van een SWOT analyse van een school
Een commerciele SWOT...
Een voorbeelduitwerking van een 'internet'-SWOT
SWOT voor startende ondernemers